Fotogalerie 1 - Fluorescerende Mineralen...
Fluorescerende mineralen fotograferen is een aparte tak van de mineralenfotografie. Axel Emmermann toont hier een collectie foto's van fluorescerende mineralen uit zijn eigen verzameling.
Alle foto's © Axel Emmermann

klik op een afbeelding voor vergroting (in pop-up venster)

BARYTOCALCIET in calciet, Langban, Zweden Opname onder korte golf UV. De naam 'barytocalciet' is een vlag die vele ladingen dekt. Als erkende mineraalnaam staat hij voor de monokliene vorm van barium-calcium carbonaat. Het is ook de verouderde benaming voor alstoniet, wat de trikliene vorm van BaCa(CO3)2 is. Mengsels van bariet en calciet, in fijnkorrelige aggregaten, werden vroeger ook barytocalciet genoemd. Om de verwarring nog wat groter te maken, komt het eigenlijke barytocalciet vaak voor in korrelige vorm in calciet. Dit is het geval in het specimen dat U hier ziet. Het calciet fluoresceert rood, het barytocalciet fluoresceert blauw.

KORUND, (var. Robijn) Karnataka State, Indië Opname onder lange golf UV. Wanneer korund sporen van chroom bevat, dan spreekt men van de variëteit robijn. Het chroom is verantwoordelijk voor de rode kleur van het mineraal in daglicht, maar is tevens ook de activator van de fluorescentie.

ZIRKOON, Matongo, Burundi Opname van dit mooie bipyramidale kristal gebeurde onder korte golf UV. De talloze breuklijnen en barstjes zijn het gevolg van metamictisatie. Men zegt dat een mineraal metamict is wanneer de kristalstructuur geheel of gedeeltelijk door radioactieve straling is beschadigd. Zirkoon bevat meestal wel wat thorium en andere radio-aktieve elementen. Wanneer deze onstabiele kernen vervallen, dan zenden zij hoogenergetische, ioniserende straling uit waarvan de energie voldoende groot is om bindingen in de kristalstruktuur te verbreken. Natuurlijke zirkoon is daardoor zelden in heldere kristallen te vinden. De kristallen behouden wel hun uiterlijke vorm, maar worden donker, dof en ondoorschijnend. Volgens het boek 'Fluorescence: Gems and Minerals Under Ultraviolet Light' door Manuel Robbins, veronderstelt men dat driewaardige zeldzame aarden (in het bijzonder dysprosium, praseodymium en europium) aan de basis van deze fluorescentie liggen. Dysprosium schijnt de beste kandidaat te zijn omdat dit element reeds eerder in verband werd gebracht met gelijkaardige gele fluorescentieverschijnselen. (Met dank aan Doug Mitchell)

WITHERIET, Rosiclaire, Illinois, USA Dit mineraal behoort tot de aragonietgroep en heeft een orthorhombische kristalstructuur. De hexagonale uiterlijke vorm is te wijten aan de vorming van drielingkristallen. De opening in het centrum van de kristallen verraadt dat het om een pseudohexagonale verschijningsvorm gaat in plaats van een hexagonale. De opname werd gemaakt onder korte golf UV. De oorzaak van de blauwe fluorescentie is mij niet bekend.

HALIET, Heringen, Werra, Hessen, Duitsland Dit mooie handstuk bestaat uit fraaie, kubische zoutkristallen tot 5 cm groot. De opname werd onder korte golf UV gemaakt. De sterke rode fluorescentie wordt waarschijnlijk veroorzaakt door de aanwezigheid van mangaan en lood, die ook in calciet voor een rode fluorescentie zorgen. Fouten in het kristalrooster van haliet kunnen echter ook fluorescentie opwekken zodat zonder chemische analyse geen zekerheid bestaat omtrent het mechanisme van deze luminescentie.

BARIET, Villers-en-Fagne, België Barietkristallen op matrix. Het grootste kristal is ongeveer 5mm lang. Deze opname werd gemaakt onder lange golf UV licht met een belichtingstijd van ongeveer 6 minuten op Fuji film (diafilm, 100 ASA). De activator is onbekend maar het is mogelijk dat de fluorescentie wordt veroorzaakt door insluitsels van klei of van organische materialen.

ARAGONIET op CALCIET, Jemelle, Namur, België Opname onder korte golf UV. Beeldbreedte 4 cm. Belichtingstijd 3 minuten. De calcietmatrix fluoresceert rood. Deze fluorescentie wordt vermoedelijk veroorzaakt door de aanwezigheid van kleine hoeveelheden mangaan (activator) en sporen van lood (co-activator) in het mineraal. De witte fluorescentie van de aragonietnaalden is niet eenvoudig te verklaren. Ook hier zullen wellicht 'vreemde' atomen in de kristalstructuur als activator fungeren.

META-URANOCIRCIET, Les Brosses, Frankrijk Dit is een prachtig specimen met perfecte, haast kubusvormige kristallen. Laat u echter niet misleiden door hun vorm, want dit mineraal is in werkelijkheid monoklien! De groene fluorescentie-kleur komt bij uraniummineralen veel voor. Deze opname is gemaakt onder lange golf UV.

CALCIET, Santa Eulalia, Mexico We kijken hier op het breukvlak van een groep calcietkristallen. In daglicht zijn de kristallen donkerbruin van kleur, wat mogelijk wijst op de aanwezigheid van ijzer- en/of mangaanoxiden. Nu hebben die ijzeroxiden een absorptiespectrum met heel veel lijnen. Ze slorpen héél effectief licht van nagenoeg alle golflengten op (daarom zijn ze ook donker van kleur). Invallende UV-straling zowel als uitgezonden fluorescentielicht hebben geen schijn van kans wanneer ijzer aanwezig is in een mineraal. De kristalgroep op de foto is tijdens zijn groei sterk verontreinigd met ijzeroxiden. Op verschillende tijdstippen, tijdens de groei, moet de toevoer van de oxiden echter onderbroken zijn geweest. De kristallen hebben dus, in hun doorsnede, alternerende zones die respectievelijk wel en niet verontreinigd zijn. De niet verontreinigde zones kunnen naar hartelust fluoresceren, de andere niet! Een tweede mogelijke verklaring voor deze fantomen is een zonering met verschillend mangaangehalte. Om als activator te kunnen optreden in calciet, moet de concentratie van mangaan tussen welbepaalde grenzen liggen. Is deze te hoog of te laag dan werkt mangaan als fluorescentiekiller i.p.v. activator. Als de toevoer van mangaan tijdens de groei van deze kristallen niet constant was, zullen alleen die zones met een optimale concentratie fluoresceren.