Recensie...


Minerals and their Localities
Jan H. Bernard and Jaroslav Hyrsl
Granit Publishing House, Praag, Tsjechië, 2004
pp. 808, met 1035 kleurenfoto’s, 170 x 240 mm, harde kaft
ISBN 80-7296-039-3, prijsindicatie: € 98.-

Het zou wel eens kunnen dat dit het boek is waarop iedere mineralen-verzamelaar gewacht heeft; een overzicht van alle bekende mineralen met bondige samenvatting van de voornaamste gegevens en met de nadruk op de voornaamste vindplaatsen. Ongeveer 4200 soorten, zeg maar zowat alle tot op heden bekende mineralen, worden in het boek besproken en van een klein duizendtal wordt zelfs een kleurenfoto getoond.

De beschrijving van de mineralen is vrij compact en neemt per soort gemiddeld een tiental tekstlijnen in beslag. Dat kan ook niet anders als je alle mineralen in één boek wil samenvatten (en dat boek moet dan nog handzaam blijven ook).
Per mineraalsoort vermeldt men de chemische samenstelling, de onderverdeling volgens Strunz (9de editie, 2001) en de voornaamste fysische kenmerken. Handig is ook een aanduiding van de afmetingen van de kristallen die van een mineraalsoort gevonden zijn.

De mineralen worden in het boek niet gerangschikt volgens de gangbare systematiek, maar staan gewoon in alfabetische volgorde. Bijzonder handig zijn de alfabetische taps aan de zijkant van het boek. Dankzij dat hulpmiddel kan men erg snel een mineraalnaam terugvinden.

Het boek kan beschouwd worden als een herboren versie van Dana’s textbook of mineralogy, waarvan de laatste editie verscheen in 1966 of van Klockmanns Lehrbuch der Mineralogie (Ramdohr en Strunz, 1978). Maar dan wel met dien verstande dat de inleidende hoofdstukken over mineralogie en kristallografie zijn weggelaten en dat de kristaltekeningen hebben plaatsgemaakt voor kleurenfoto’s. Zelf had ik liever wat kristaltekeningen gezien in plaats van foto's, maar daar bestaan dan weer andere werken voor en uiteindelijk moet het boek nog hanteerbaar blijven ook (men kan wel gegevens blijven toevoegen).

De meer dan duizend mineralenfoto’s hebben allemaal dezelfde standaardafmeting (6.9 x 4.3 cm). Gemiddeld zijn er een tweetal foto’s per pagina. De kwaliteit van de foto’s is gewoon, de afgebeelde specimens zijn al even gewoon, maar dat doet niet af aan de informatieve waarde van deze opnamen. De foto’s zijn niet alleen informatief maar geven aan het toch al encyclopedische boek een luchtige noot; het bladeren door de tekst wordt er een stuk aangenamer door.

Verder ligt de nadruk op de vindplaatsen en de geologische vormingsomstandigheden van de betreffende mineralen. Er worden niet minder dan 8500 verschillende vindplaatsen in het boek vermeld. Deze vermelding is niet uitsluitend bij de mineraalbeschrijvingen, maar achter aan het boek is er nog een hoofdstuk "Minerals and their Localities". Dat is een alfabetische lijst van al die vindplaatsen met de voornaamste mineralen die er per vindplaats voorkomen.

Dat hoofdstuk wordt voorafgegaan door een bondig overzicht van de voornaamste type vindplaatsen inclusief hun genetische classificatie. Het is een lijst van een dertigtal vindplaatsen waaraan wereldwijd heel wat thematische verzamelingen gewijd zullen zijn. Om er maar enkele te noemen: Langban, Tsumeb, Franklin-Sterling Hill, Lengenbach, Lavrion, enz.

Eén ding is zeker, het boek is toegespitst op de mineralenverzamelaar. De auteurs hebben weliswaar enkele gegevens toegevoegd zoals ruimtegroep, celparameters en de meest intense x-stralendiffractielijnen die voornamelijk voor de mineraloog van nut zijn. Maar dit laatste komt eerder over als een poging om het boek voor een grotere doelgroep aantrekkelijk te maken.

Is al deze informatie en nog veel meer en veel uitgebreider niet elders te vinden? Zeker, maar de verdienste van dit boek is dat alles op een compacte en overzichtelijke manier in één volume is samengevat.

Toch viel het tegen dat bij snelle doorname van enkele vindplaatsen er alvast fouten naar voor kwamen. Zo worden volgens de auteurs in Cap Blanc Nez nog altijd marcasietknollen gevonden, terwijl de determinatie van deze knollen als zijnde pyriet reeds in 1976 beschreven werd. Of het boek weer zoveel fouten bevat als met de Dana (Dana's New Mineralogy, 1997) het geval was, dat zal een nauwkeurige doorname van het werk moeten aantonen. Maar foutloze boeken bestaan nu eenmaal niet.

Als ik het mag samenvatten dan vind ik het een aanwinst en dan zou dit boek nog wel eens een bestseller kunnen worden. Niet enkel voor de systematische verzamelaar, maar voor iedere mineralenliefhebber is het een bijzondere bron van informatie. Overigens is het boek niet goedkoop, maar het vervangt wel de aanschaf van een combinatie van meerdere boeken.

Het boek is vele opzichten een zwaargewicht. Ik kon het niet nalaten om het even op de weegschaal te leggen; 2,3 kg, dat is niet niks. Wie het boek in het buitenland bestelt, zal dus met de nodige portokosten moeten rekening houden.

Paul Tambuyser