Mineralen Herkennen...

Mineralen Herkennen
Paul Tambuyser
Privé uitgave, 2003
pp. xiv, 362, 152 figuren, 50 tabellen en een uitgebreide determinatietabel.
8vo. (16,5 x 24 cm), ISBN 90-9016714-5
prijs: EUR 27,50 + verzendingskosten (EUR 6,20)

beperkte privé uitgave, niet leverbaar via de boekhandel
hier bestellen

Dit boek is een praktische handleiding in het leren herkennen en determineren van mineralen. Het is ook een leerboek mineralogie en prima geschikt als naslagwerk. Er is geen voorkennis vereist want alles wordt in deze tekst van begin af uitgelegd en op een rijtje gezet. De kristallografie is voor vele verzamelaars een struikelblok en daarom wordt aan dat onderdeel extra aandacht besteed. Het geheel is rijkelijk voorzien van illustraties en tabellen. “Mineralen Herkennen” richt zich zowel tot de nieuwe als tot de gevorderde verzamelaar en omvat o.a.

• een begrijpelijke inleiding in de chemie en de kristallografie
• determinatietabellen voor een 130-tal mineralen
• het begrijpen van fysische kenmerken van mineralen
• hoe zit mineralensystematiek in elkaar
• hoe leer ik op-zicht mineralen herkennen
• het aanleggen van een referentieverzameling




Recensies
"Een belangrijke verdienste is dat het niet een opsomming is geworden van eigenschappen van mineralen, maar dat voor elke eigenschap haarfijn de wetenschappelijke achtergrond op een eenvoudige manier wordt uitgelegd."
"... eindelijk een boek waar de kristallografie op een begrijpelijke manier wordt gebracht."

Rik Dillen in Geonieuws (lees de recensie)

"Verzamelaars die een goede determinatiemethode willen toepassen, kunnen met dit boek prima uit de voeten... deze methode wijkt af van wat in de meeste boeken als determinatiesysteem wordt gepresenteerd.
De praktijk heeft bewezen dat Tambuyser's aanpak zeer goed werkt."

Herman van Dennebroek in Gea (lees de recensie)



lees meer over mineralen herkennen...
Mineralen verzamelen is een boeiende bezigheid. Zeker het zelf zoeken in de vrije natuur is zonder meer fascinerend. Vele mineralenliefhebbers zullen zelfs hun vakantiebestemmingen kiezen in regio's waar interessante vindplaatsen zijn.

Maar wie zelf op mineralenzoektocht gaat, moet ook de gevonden exemplaren van een juiste naam voorzien. Wellicht is dit wel het meest boeiende aspect van de mineralenhobby. De grondgedachte achter dit boek is het leren herkennen van mineralen. Om dat te leren moet men zich een zekere basiskennis eigen maken. In deze tekst wordt die elementaire kennis op een geordende manier aangeboden en op een rijtje gezet.

Voor het lezen van dit boek is in principe geen voorkennis vereist. Alle onderwerpen worden van begin af uitgelegd en verder uitgediept. De tekst leest vlot en gaat toch voldoende diep op de diverse aspecten van de mineralogie in. Het boek vloeit voort uit een cursus "mineralen herkennen" die de auteur in 1999-2000 binnen de MKA organiseerde, maar de tekst is herschreven en geschikt gemaakt voor zelfstudie en als naslagwerk.

Na een algemene inleiding over de definitie van het begrip mineraal en over de namen van mineralen begint de tekst met een hoofdstuk over het ontstaan van mineralen. Hier wordt ingegaan op de voornaamste soorten gesteenten en de mineralen die er in voorkomen.

Dan volgt hoofdstuk 3 over chemie en chemische samenstelling. Ook dit hoofdstuk is zonder voorkennis vlot te lezen. Er wordt niet ingegaan op de zware theoretische of wiskundige achtergronden van de chemie, maar er worden juist die zaken toegelicht die de mineralenliefhebber regelmatig in boeken en tijdschriften tegenkomt.

De kristallografie is voor vele verzamelaars een struikelblok en daarom wordt in deze tekst heel wat ruimte besteed aan het leren begrijpen van de structuur en de morfologie van kristallen. Er zijn dan ook niet minder dan drie hoofdstukken aan dit onderwerp gewijd. Voortbordurend op de elementaire kennis chemie uit hoofdstuk 3 wordt de structuur van kristallen toegelicht. De begrippen uit de chemie en de kristallografie die in dit gedeelte van de tekst aan bod komen, zijn overigens ook noodzakelijk om inzicht te krijgen in de fysische kenmerken van mineralen. De systematische indeling van mineralen is eveneens gebaseerd op hun chemische samenstelling en hun kristalstructuur.

In tegenstelling tot de meeste mineralenboeken wordt in deze tekst de morfologie van kristallen na de structuur van kristallen besproken. Dit is een veel logischer manier van benaderen van de kristallografie. De in het hoofdstuk over kristalstructuren opgedane bagage geeft zonder omwegen een duidelijk inzicht in de wetmatigheden die in de morfologie van kristallen optreden. Begrippen zoals de wet van Stensen (over de hoeken tussen kristalvlakken) het begrip zone en de symmetrie-elementen van kristallen volgen als vanzelfsprekend uit de structuur van kristallen zoals die in hoofdstuk 4 aan bod kwam.

In het zesde hoofdstuk wordt dieper ingegaan op de verschillende kristalstelsels en de vormen die er in voorkomen. Niet alleen de morfologie van ideale kristallen wordt behandeld, maar er wordt tevens de nodige ruimte besteed aan de morfologische kenmerken van reële kristallen. De kristallografie wordt hier op een begrijpelijke manier gebracht zonder dat er ook maar enige wiskundige kennis voor vereist is.

In hoofdstuk 7 en 8 komen de fysische kenmerken van mineralen aan bod. Mechanische kenmerken zoals hardheid, stevigheid, splijting en breuk vormen samen met dichtheid en magnetisme het onderwerp van hoofdstuk 7. In het volgende hoofdstuk worden dan de optische kenmerken besproken. Na een inleiding over wat licht eigenlijk is, wordt de interactie tussen licht en mineralen uiteengezet in een voor iedereen begrijpelijke taal. Optische kenmerken die worden behandeld zijn: lichtbreking, doorzichtigheid, glans, kleur, streepkleur en fluorescentie. Ook de inhoud van deze beide hoofdstukken steunt op de kennis van de chemie en de kristallografie die eerder in de tekst werd opgedaan.

Voor wie graag proefondervindelijk aan de slag gaat is een kompleet hoofdstuk gewijd aan chemische kenmerken van mineralen. Eenvoudige experimenten zoals het verwarmen van een mineraalkorreltje in een proefbuisje, het vaststellen van de smeltbaarheid, de vlamkleur enz. kunnen soms bij het determineren van onbekende mineraalspecimens van nut zijn. Zelfs een eenvoudig experiment als het bepalen van de reactie van een zuur op een mineraalfragmentje kan ons heel wat over het te determineren mineraal leren.

Hoofdstuk 10 is een inleiding in de mineralensystematiek. Zowel het classificatiesysteem van Strunz als dat van Dana wordt besproken. Het is ondoenlijk om in een inleidende tekst over mineralogie een grote hoeveelheid mineralen te behandelen. Er werd een lijst opgesteld van de meest voorkomende mineralen (een 130-tal) die in principe op-zicht kunnen gedetermineerd worden. Bij het samenstellen van die lijst werd eveneens rekening gehouden met de ‘verkrijgbaarheid’ van de betreffende mineraalsoorten. Dit is van belang ten einde een eigen, beperkte systematische verzameling aan te leggen. Het aanleggen van een dergelijke referentieverzameling is een van de belangrijkste hulpmiddelen om met mineralen en het herkennen ervan vertrouwd te geraken.

Deze tekst heeft niet uitsluitend het leren herkennen van mineralen tot doel, maar is ook bedoeld om als hulpmiddel te dienen bij het determineren van de meest voorkomende mineralen. Daarom is er ook een hoofdstuk gewijd aan determinatietabellen. De determinatietabellen zijn overigens ideaal geschikt voor het oefenen in het mineralen herkennen.

Er blijkt onder mineralenverzamelaars een duidelijke nood te bestaan aan inleidende literatuur op gebied van mineralogie. Dit boek met 152 figuren, 50 tabellen en een uitgebreide mineralendeterminatietabel, omvat dan ook zowat alles wat de mineralenliefhebber over mineralogie moet weten. Het boek richt zich zowel tot de nieuwe als tot de gevorderde verzamelaar.

Hopelijk zal de opgedane kennis het verzamelen van mineralen tot een interessante bezigheid maken.