Cursus Mineralen Herkennen...



hardheidsstiften, slechts een van de vele hulpmiddelen bij het mineralen determineren


Determineren
Een zelf gevonden mineraal van de juiste naam voorzien is voor vrijwel iedere verzamelaar het boeiendste aspect van zijn hobby. Soms verloopt dat vrij vlot, een andere keer dienen heel wat waarnemingen te worden gedaan en kenmerken bepaald alvorens men tot een besluit kan komen. Regelmatig gebeurt het zelfs dat ondanks de vele waarnemingen een definitieve determinatie uitblijft.
Heel wat verzamelaars hebben in de loop van de jaren flink wat ervaring opgedaan en ze zijn dan ook dikwijls in staat om "op-zicht", eventueel met behulp van een loep, een mineraal te herkennen.



Wat is herkennen?
Neem bijvoorbeeld een stuk van een amethistgeode uit Brazilië. Zonder problemen is dit mineraal als het ware op meters afstand te herkennen. Niet alleen de kleur speelt een rol (we kennen ook fluoriet met dezelfde violette kleur als amethistkristallen), maar tevens de kristalvorm (die we ook van heldere bergkristal en rookkwarts kennen) en de aggregaatvorm (geode) zijn van belang.
Herkennen is dus het vaststellen van een combinatie van direct waarneembare kenmerken (bv. vorm, kleur, aanvoelen, gemiddelde dichtheid enz.). Herkennen is tevens het "terug kennen"; we hadden al eens eerder een amethistspecimen gezien. Kortom, herkennen is een samenspel van geheugen en waarnemingszin.
Het geheugen kan men oefenen door veel mineraalspecimens te zien. Dat kan bijvoorbeeld door mineralenmusea te bezoeken, de collecties van andere verzamelaars te bekijken, aandachtig op mineralenbeurzen rond te neuzen en veel boeken te raadplegen.
Waarnemen is een kwestie van met andere ogen naar iets te kijken. Men kan een mineraalspecimen mooi vinden en ervan genieten, maar de geoefende blik ziet meer dan alleen maar mooie vormen en kleuren.



de morfologie van kristallen wordt in de cursus uitvoerig behandeld

Niet altijd is een mineraal direct herkenbaar en soms zijn extra waarnemingen nodig; dan spreekt men van determineren.
Determinatie is mede door het noodzakelijk gebruik van dure en ingewikkelde apparatuur het domein van de beroepsmineraloog. Het gebied van het mineralen herkennen is zeker de sterkte van de amateur die hier de nodige tijd en oefening in kan steken.
Waarnemen impliceert een zekere basiskennis. De MKA organiseerde in 1999-2000 een cursus "Mineralen Herkennen" waar deze elementaire basiskennis werd doorgenomen en op een rijtje gezet. Gezien het succes van deze cursus wordt overwogen om deze in 2005-2006 te herhalen. Heeft u in principe belangstelling om deze cursus te volgen, stuur dan even een e-mailtje naar Paul Tambuyser.

Onderwerpen die aan de orde komen zijn onder andere:

• inleiding chemie
• kristallen: structuur en morfologie
• fysische kenmerken van mineralen
• mineralensystematiek en klassenkenmerken
• determinatietabellen en literatuur

in de cursus wordt ook aandacht besteed aan de structuur van kristallen

Naast theorie komt uiteraard de praktijk van het waarnemen en het determineren aan de orde. We proberen op iedere vergadering theorie en praktijk te combineren. Er worden dia’s van mineralen getoond en mineraalspecimens kunnen door iedereen bekeken en bestudeerd worden. Het leren waarnemen/herkennen doen we aan de hand van veel voorkomende mineralen zoals kwarts, calciet, pyriet enz. Iedere deelnemer wordt van een uitgebreide cursustekst en oefenbladen voorzien.
De opgedane kennis zal het verzamelen van mineralen tot een interessante bezigheid maken. Wie dus meer wil weten dan nodig is om een vitrinekast met mooie mineraalspecimens te vullen, is van harte welkom.